Chomik europejski – nasz dziki, trójkolorowy sąsiad
Chomik europejski to rodzimy, dziki gatunek chomika. Dzisiaj jest krytycznie zagrożony wyginięciem – jego populacja w Polsce i całej Europie drastycznie spadła w ciągu ostatnich dekad. Podczas gdy głośno o ochronie egzotycznych zwierząt i ich siedlisk w dalekich krajach, z polskich łąk i pól może po cichu i niezauważony zniknąć nasz własny, nigdy nieudomowiony gryzoń.
Dzielny bohater tego artykułu – chomik europejski (Cricetus cricetus) – osiąga rozmiary dużo większe niż chomiki znane nam z witryn w sklepach zoologicznych. Przeciętny przedstawiciel tego gatunku waży około 700 gramów, z rekordzistami osiągającymi nawet ponad kilogram. Wielkością przypomina więc sporą świnkę morską, a nawet królika miniaturkę. Charakteryzuje się wspaniałym, kontrastowym, trójkolorowym umaszczeniem: rudo-biało-czarnym. Swój czarny brzuch prezentuje, stając na tylnych łapkach w obronnej pozie – słynie bowiem ze swojej niezwykłej waleczności. Mimo niewielkich rozmiarów w porównaniu do swoich naturalnych drapieżników wykazuje się ogromną odwagą: wydaje głośne piski i odgłosy przypominające szczekanie, nadyma ciało oraz policzki i próbuje odstraszyć przeciwnika, nawet w starciu z wielokrotnie większym rywalem.
Żyje na polach i łąkach, gdzie wykopuje rozbudowane systemy tuneli z komorami sypialnianymi i spiżarniami. Zamieszkuje je samotnie, tolerując obecność innych chomików tylko w okresie rozrodu. Do życia potrzebuje zarówno otwartego terenu, gdzie zdobywa ziarna zbóż, jak i niezagospodarowanych miedz i zarośli, gdzie znajdzie schronienie przed drapieżnikami, zbierze zioła i materiał do wyścielenia gniazda. Dzisiaj, przez ogromne monokultury zajmujące coraz większe obszary, chomik europejski stanął na granicy wymarcia. Z powodu znikających terenów nadających się do zamieszkania jego populacja drastycznie się zmniejszyła, osiągając status krytycznie zagrożonego wyginięciem.
ZOO Wrocław, we współpracy z Uniwersytetem im. Adama Mickiewicza w Poznaniu oraz Polskim Towarzystwem Ochrony Przyrody „Salamandra”, bierze udział w kluczowym projekcie rozrodu i wsiedlania chomików europejskich z powrotem na wyselekcjonowane tereny w naturze (m.in. na Dolnym Śląsku), aby dać im szansę na przetrwanie.
– Nasza hodowla chomików na terenie zoo ma charakter typowo zachowawczy. Jej celem jest odbudowa populacji i przywracanie osobników do życia w naturze. Jest to hodowla ściśle zapleczowa, a nie ekspozycyjna – co oznacza, że chomików nie można zobaczyć na wybiegach w naszym ogrodzie. W ostatnim czasie urodziło się aż 19 małych chomików, co stanowi ogromny sukces hodowlany. To gatunek, który większość dnia przesypia (prowadzi głównie nocny tryb życia) oraz jest bardzo wrażliwy na stres, hałas i zmiany temperatury. Aby osobniki przeznaczone do wsiedlenia w naturze zachowały swój dziki instynkt i miały jak największe szanse na przetrwanie, przebywają w ciszy, spokoju i przy minimalnym kontakcie z człowiekiem – wyjaśnia Katarzyna Pisula, opiekunka małych ssaków w ZOO Wrocław.
Co możemy zrobić dla nich my wszyscy?
Głównym wyzwaniem dla chomików europejskich są zmiany w ich naturalnym środowisku, związane z rozwojem cywilizacyjnym, rozbudową infrastruktury oraz przekształcaniem krajobrazu. Naturalne miedze, mniejsze uprawy czy dzikie łąki stanowią dla nich bezpieczne korytarze migracyjne. Jednak przestrzenie te, które dawniej stanowiły spójny dom, z czasem ulegają fragmentacji, co utrudnia tym zwierzętom swobodne przemieszczanie się i zdobywanie pożywienia.
Dlatego tak ważne jest budowanie świadomości, szeroka edukacja i codzienne życzliwe spojrzenie na otaczającą nas naturę. Ochrona gatunku na skraju wyginięcia wymaga zaangażowania nas wszystkich – badaczy, miłośników przyrody i każdego, komu bliski jest los rodzimych zwierząt. Tylko poprzez przemyślane działania i dbałość o lokalną bioróżnorodność możemy dać chomikowi europejskiemu realną szansę na przetrwanie w naszym rodzimym krajobrazie.
– Rozmawiajmy z bliskimi o tym, że ten wyjątkowy gryzoń żyje tak blisko nas. Wybór chomika europejskiego na Zwierzę Roku 2026 w ogólnopolskim plebiscycie pokazał, jak ważne jest nagłaśnianie jego losu. Rozgłos to dla niego najlepsza szansa na ratunek – dodaje Katarzyna Pisula.
Pobiegnij dla chomika – Bieg WILD RUN 2026 i Fundacja DODO
Ochrona gatunków na skraju wyginięcia wymaga ciągłych nakładów i realnego wsparcia. W tym roku każdy może stać się częścią tej misji. Chomik europejski stał się jednym z bohaterów jubileuszowej, 10. edycji charytatywnego biegu WILD RUN 2026, organizowanego na terenie naszego zoo przez Fundację ZOO Wrocław – DODO. Tegoroczny bieg odbędzie się już 4 października 2026 roku!
Biegniemy pod hasłem pomocy dla 10 zagrożonych gatunków zwierząt, a cały dochód ze sprzedaży pakietów startowych przeznaczamy bezpośrednio na działania ochroniarskie. Biorąc udział w biegu (stacjonarnie w zoo lub wirtualnie z dowolnego miejsca), można realnie wspomóc projekty ratujące m.in. nasze rodzime chomiki europejskie.
Przy okazji wizyty we wrocławskim zoo serdecznie zapraszamy do obejrzenia naszej ekspozycji edukacyjnej poświęconej chomikowi europejskiemu. Można na niej zobaczyć m.in. realistyczną makietę podziemnej nory i bliżej poznać szczegóły naszych działań ochroniarskich. Ekspozycja znajduje się przy wybiegu żubrów.
Do zobaczenia w ZOO Wrocław!