Ochrona gatunków to nasza misja i nauka! Poznaj pionierski podręcznik naszego eksperta, Pawła Boreckiego
ZOO Wrocław to nie tylko miejsce codziennych spotkań z fascynującymi zwierzętami, ale także prężnie działający ośrodek naukowo-badawczy. Nasi pracownicy regularnie udowadniają, że pasję do opieki nad zwierzętami można doskonale łączyć z pracą naukową na światowym poziomie.
Z dumą prezentujemy wyjątkową publikację, która właśnie ujrzała światło dzienne: „Tworzenie biobanku zasobów genetycznych pingwinów przylądkowych Spheniscus demersus – Podręcznik”. Jej autorem jest nasz wieloletni pracownik – Paweł Borecki.
Od opiekuna do naukowca – poznajcie Pawła Boreckiego
Paweł jest związany z ZOO Wrocław od 2008 roku. Swoją ścieżkę rozpoczynał jako praktykant, a następnie przez blisko dekadę zdobywał bezcenne praktyczne doświadczenie jako opiekun zwierząt i inspektor ds. hodowli w sekcji płetwonogich i pingwinów.
Dziś pełni w naszym ogrodzie funkcję Specjalisty ds. Badań i Współpracy Naukowej. Jest także członkiem komitetu African Penguin EEP w ramach EAZA (Europejskiego Stowarzyszenia Ogrodów Zoologicznych i Akwariów) oraz aktywnie angażuje się w międzynarodowe projekty ochrony przyrody.
Podręcznik powstał jako praktyczna część pracy doktorskiej Pawła, realizowanej w ramach 6. edycji Programu Doktorat Wdrożeniowy we współpracy ZOO Wrocław z Katedrą Rozrodu z Kliniką Zwierząt Gospodarskich Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu, przy finansowaniu Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
Dlaczego ratowanie pingwinów przylądkowych jest tak istotne?
Pingwin przylądkowy (Spheniscus demersus) to jedyny gatunek pingwina zamieszkujący afrykański kontynent. Niestety, w środowisku naturalnym jego sytuacja jest dramatyczna. Z około 3 milionów osobników na początku XX wieku, u wybrzeży Afryki pozostało dziś niecałe 20 tysięcy ptaków. Od 2024 roku gatunek ten posiada w Czerwonej Księdze IUCN status krytycznie zagrożonego wyginięciem (CR). Prognozy badaczy wskazują, że bez stanowczych działań dzika populacja może całkowicie wyginąć do 2035 roku.
W tej sytuacji kluczową rolę odgrywa ochrona ex situ oraz nowoczesne technologie wspomaganego rozrodu (ART). Baza doświadczalna do stworzenia podręcznika powstała właśnie we Wrocławiu – w oparciu o naszą wrocławską kolonię liczącą ponad 100 osobników, będącą jedną z największych w Europie.
– Mam nadzieję, że nasze działania staną się choć niewielkim krokiem w kierunku trwałego zachowania dzikiej populacji pingwinów przylądkowych dla przyszłych pokoleń. Funkcjonowanie biobanku ma realny sens przy zaangażowaniu jak najszerszego grona instytucji, dlatego oddajemy w Państwa ręce praktyczny przewodnik, który pomoże innym ośrodkom wdrożyć te procedury u siebie – mówi Paweł Borecki, Specjalista ds. Badań i Współpracy Naukowej ZOO Wrocław.
Co ciekawego kryje w sobie ten podręcznik?
W swojej książce Paweł w niezwykle przystępny sposób wyjaśnia, jak krok po kroku stworzyć dla pingwinów taką cyfrową i biologiczną „Arkę Noego”:
- Wybór odpowiednich „kandydatów”: Jak analizować rodowody, wiek i kondycję samców, aby wybrać osobniki o wysokiej wartości dla zachowania różnorodności genetycznej populacji.
- Dobrostan ptaków na pierwszym miejscu: Opis bezpiecznych i łagodnych metod unieruchamiania oraz pobierania nasienia, z uwzględnieniem minimalizacji stresu i zapewnienia komfortu ptaków na każdym etapie badań.
- Podglądanie mikro-świata: Odkrywanie tajemnic komórek pod mikroskopem oraz przy użyciu specjalnych, super-dokładnych komputerów i nowoczesnych metod analizy obrazu.
- Kriokonserwacja, czyli „podróż w czasie”: Jak dobierać substancje chroniące komórki podczas zamrażania i bezpiecznie przechowywać materiał genetyczny w ciekłym azocie przez wiele lat.
Pobierz bezpłatny podręcznik
Publikacja została przygotowana z myślą o ogrodach zoologicznych, naukowcach, studentach oraz wszystkich pasjonatach ochrony przyrody. Wydanie cyfrowe jest dostępne bezpłatnie online do celów edukacyjnych i badawczych.